In het kort

• Passieve koelstrategieën alleen zijn niet genoeg om kwetsbare groepen te beschermen tegen steeds heviger wordende hittegolven.
• Koolstofarme zonne-energie lost de milieuproblemen op die traditioneel met airconditioning worden geassocieerd.

Het debat over airconditioning in het licht van steeds heviger wordende hittegolven laat een tegenstrijdigheid zien tussen beleidsmakers, architecten en milieuactivisten. Hoewel deze mensen de ernst van de opwarming van de aarde erkennen, pleiten velen nog steeds voor een strikte naleving van passieve koelstrategieën.

In Frankrijk heeft dit geleid tot een regelgevingsklimaat waarin financiering door instanties als Ademe en lokale stedenbouwkundige voorschriften prioriteit geven aan isolatie, luiken en ventilatie, terwijl actieve koelsystemen actief worden ontmoedigd of verboden. Deze ideologische houding heeft een vreemde realiteit gecreëerd waarin lucht-lucht-warmtepompen alleen zijn toegestaan als hun koelfunctie is uitgeschakeld, waardoor de technologie juist op de momenten dat je die het hardst nodig hebt, nutteloos is.

Verhaal over energie en milieu ter discussie stellen

Critici van airconditioning baseren zich vaak op overdreven beweringen over energieverbruik en milieuschade. Het vasthouden aan absolute energiebesparing, vaak gedreven door anti-kernenergiegevoelens in steden als Brussel en Parijs, gaat voorbij aan het feit dat het terugdringen van de CO₂-uitstoot het echte doel is. Aangezien de productie van zonne-energie piekt tijdens de heetste uren van de dag, kan in de koelbehoefte worden voorzien met koolstofarme elektriciteit.

Bovendien zijn moderne airco’s tegenwoordig stiller, gebruiken ze milieuvriendelijke koelmiddelen en kunnen ze op daken worden geplaatst om hun bijdrage aan stedelijke hitte-eilanden te verminderen. Als je ze in de winter als warmtepompen gebruikt, optimaliseren deze systemen de energie-efficiëntie nog verder.

Focus verleggen naar permanente aanpassing

Alleen vertrouwen op passieve aanpassing is een gevaarlijke gok. Hoewel zulke methoden de temperatuur iets kunnen verlagen, schieten ze tekort tijdens langdurige hittegolven en tropische nachten. Passieve maatregelen werken als een lage dijk tegen een stijgende vloed; ze werken nu misschien nog, maar zullen falen naarmate de temperaturen blijven stijgen. Dit is een groot probleem voor ouderen en kinderen, die het meest gevoelig zijn voor hittestress. Als extreme hitte een veelvoorkomend seizoensverschijnsel wordt in plaats van een zeldzame ramp, moet de samenleving haar focus verleggen van noodmaatregelen naar permanente aanpassing.

Proactief handelen

Infrastructuur die vandaag wordt aangelegd, moet worden ontworpen voor het klimaat van 2050, niet voor dat van 2020. Als je scholen en ziekenhuizen bouwt zonder de mogelijkheid voor actieve koeling, loop je het risico op ‘gestrande activa’ – gebouwen die onbewoonbaar of verouderd raken.

Om een mislukking zoals bij de Maginotlinie te voorkomen, moeten nieuwe gebouwen op zijn minst de nodige leidingen, kanalen en ruimte voor toekomstige koelinstallaties bevatten. Zo blijven passieve methoden de eerste keuze, zonder dat de mogelijkheid om later te upgraden wordt uitgesloten.

Stedelijke voorschriften en esthetiek aanpassen

Bij bestaande gebouwen werkt de hardnekkige weerstand van monumentenzorginstanties en verenigingen van huiseigenaren steeds vaker averechts. Het verbieden van vaste installaties zorgt er vaak voor dat bewoners hun toevlucht nemen tot draagbare airco’s, die luider en minder energiezuinig zijn. In plaats van algemene verboden zouden overheidsinstanties richtlijnen moeten opstellen voor onopvallende installaties op daken of balkons.

Door duidelijke richtlijnen vast te stellen voor geluid en esthetiek, kunnen overheden ervoor zorgen dat burgers toegang hebben tot essentiële koeling zonder dat dit ten koste gaat van de schoonheid of rust van de stad. Effectief besturen betekent anticiperen op toekomstige crises en de nodige middelen bieden om die te doorstaan.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief