In het kort
- Ongeveer 62.500 Nederlandse volwassenen met ernstige psychiatrische stoornissen krijgen niet de medische zorg die ze nodig hebben.
- Een acuut tekort aan woonruimte en een gebrekkige overgang naar zelfstandig wonen leiden tot terugval in de behandeling en dakloosheid.
- Strategische hulpverlening en gespecialiseerde huisvesting moeten de bestaande hiaten in de ondersteuning van patiënten opvullen.
Volgens een recent onderzoek van de Nederlandse Vereniging voor Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) vallen er momenteel naar schatting 62.500 volwassenen in Nederland buiten het systeem van de geestelijke gezondheidszorg. Dit cijfer suggereert dat ongeveer 25 procent van de mensen met ernstige psychische stoornissen niet de medische zorg krijgt die ze nodig hebben.
Gevolgen van woningtekorten
De GGZ merkt op dat mensen vaak de aansluiting bij ondersteuningssystemen verliezen tijdens cruciale levensovergangen, zoals bij vrijlating uit de gevangenis of na afloop van een ziekenhuisopname.
Een belangrijke oorzaak hiervan is het nijpende tekort aan betaalbare huurwoningen die specifiek bestemd zijn voor mensen met psychische problemen. Wanneer onduidelijk is wie verantwoordelijk is voor de zorg van een patiënt, neemt de kans op dakloosheid of een terugval in de gezondheidstoestand aanzienlijk toe.
Systemische tekortkomingen in de zorg aanpakken
Ruth Peetboom, hoofd van de GGZ, benadrukte dat psychische kwetsbaarheden nog lang blijven bestaan nadat een straf of een specifiek medisch traject is afgerond.
Ze stelde dat het huidige systeem tekortschiet omdat het einde van een programma vaak wordt gezien als het einde van de behoefte aan ondersteuning, terwijl patiënten juist in deze overgangsperiodes het grootste risico lopen.
Voorgestelde strategische verbeteringen
Om deze hiaten aan te pakken, stelt het GGZ-rapport ‘Staying Close’ verschillende strategische verbeteringen voor. Denk bijvoorbeeld aan het uitbreiden van actieve opzoekprogramma’s in alle gemeenten om mensen op te sporen die behandeling vermijden, en het vergroten van het aanbod aan gespecialiseerde huisvesting.
Daarnaast toont het rapport de noodzaak van duidelijke verantwoordelijkheid voor de zorg tijdens de terugkeer naar de samenleving.
Overeenstemming met nationale veiligheidsgegevens
Deze bevindingen komen overeen met eerdere gegevens van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), die ook al aangaf dat een aanzienlijk aantal volwassenen met ernstige psychische problemen ofwel helemaal geen hulp krijgt, ofwel onvoldoende ondersteuning ontvangt.
