In het kort
- Landen geven voorrang aan strategische autonomie boven stealth-technologie.
- De Eurofighter Typhoon wint wereldwijd aan populariteit als bescherming tegen afhankelijkheid van de Verenigde Staten.
- Strategische onafhankelijkheid rechtvaardigt de hogere kosten en technische compromissen van het vliegtuig.
Hoewel de Eurofighter Typhoon geen stealth-capaciteiten heeft en duurder is dan de F-35, stijgt de internationale vraag ernaar enorm. Dit blijkt vooral uit de overeenkomst die Turkije in 2025 sloot om 20 toestellen te kopen voor ongeveer 10,7 miljard dollar (zo’n 9,3 miljard euro).
De reden voor die aankopen gaat steeds minder over technische specificaties alleen. Verschillende regeringen willen minder afhankelijk zijn van Amerikaanse militaire samenwerking en zoeken naar meer strategische autonomie.
Technische afweging
De Eurofighter Typhoon werd ontwikkeld door een samenwerkingsverband van Leonardo, Airbus en BAE Systems uit Italië, Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Het toestel geldt als een krachtig multifunctioneel gevechtsvliegtuig van de 4,5de generatie.
Hoewel hij wendbaar en snel is, kan hij niet concurreren met de radarontwijkende technologie van de F-35. Bovendien zijn zowel de aanschafkosten als de operationele kosten aanzienlijk. Logischerwijs zou een leger dat prioriteit geeft aan moderne stealth-technologie voor de Amerikaanse straaljager kiezen, maar velen kiezen nu toch voor het Europese alternatief, omdat ze de strategische risico’s van afhankelijkheid van de VS opnieuw evalueren.
Wereldwijde groei voor de Typhoon
De groeiende interesse in de Typhoon blijkt uit verschillende recente ontwikkelingen. De bestelling van Turkije zorgde niet alleen voor een tiende gebruiker in het programma, maar verzekerde ook de Britse productielijnen tot ver in de jaren 2030.
Daarnaast is Saoedi-Arabië op zoek naar zo’n 54 vliegtuigen, en overweegt Portugal om zijn F-16-vloot te vervangen door Typhoons. De interesse van Portugal is vooral opvallend omdat het de mogelijkheid heeft om de F-35 te kopen, maar aarzelt door zorgen over de betrouwbaarheid van de Verenigde Staten als strategische partner – een dilemma waarover ook in Canada wordt gedebatteerd.
Zoektocht naar strategische autonomie
Twee factoren verklaren de verschuiving naar de Typhoon. Ten eerste mogen sommige landen de F-35 simpelweg niet kopen; zo werd Turkije uit het programma gezet nadat het Russische verdedigingssystemen had aangeschaft, en hebben verschillende Golfstaten geen goedkeuring van de VS gekregen. Voor deze landen is de Typhoon de beste beschikbare optie.
Ten tweede is er voor degenen die wel Amerikaanse toestellen kunnen kopen, de zorg over “strategische kwetsbaarheid”. Om de F-35 te kunnen gebruiken, ben je volledig afhankelijk van de VS voor software, onderdelen en missiegegevens. Hoewel het idee van een “kill switch” grotendeels een mythe is, is de echte angst dat de VS de ondersteuning zouden kunnen afremmen tijdens een diplomatiek conflict.
Investeren in de toekomst
Om relevant te blijven, heeft het Eurofighter-consortium een doorlopende upgradecyclus ingevoerd. Via het “Long-Term Evolution”-initiatief wordt het vliegtuig gemoderniseerd om tot in de jaren 2060 inzetbaar te blijven.
Recente verbeteringen zijn onder meer de Captor-E-radar en aerodynamische aanpassingen die de wendbaarheid vergroten. Door het toestel in verschillende ontwikkelingsfasen, zogenoemde “tranches”, verder te verbeteren, wil het consortium vermijden dat nieuwe klanten een verouderd platform aanschaffen.
De prijs van soevereiniteit
De keuze voor de Typhoon brengt echter flinke afwegingen met zich mee. Omdat het toestel niet onzichtbaar is, heeft het in omstreden gebieden meer ondersteuning en bescherming tegen elektronische oorlogsvoering nodig. Bovendien is het voordeel van soevereiniteit complex: kopers ontkomen weliswaar aan Amerikaanse controle, maar worden in plaats daarvan afhankelijk van een consortium van vier landen.
Omdat elke lidstaat vetorecht heeft over de export, kunnen politieke meningsverschillen – zoals de eerdere bezwaren van Duitsland tegen verkopen aan Saoedi-Arabië – de leveringen vertragen.
Geopolitieke afweging
Uiteindelijk hebben veel landen besloten dat het navigeren door de politiek van vier Europese hoofdsteden een veiliger keuze is dan vertrouwen op één supermacht. Voor deze kopers is het belangrijkste pluspunt van de Typhoon niet de prijs of de stealth-capaciteit, maar de mate van onafhankelijkheid die het biedt in een steeds onvoorspelbaarder wordend geopolitiek landschap. (lv)
Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief
