In het kort
- Astronomen hebben een planetenstelsel ontdekt rond de rode dwergster LHS 1903 met een ongebruikelijke opstelling van planeten.
- De buitenste rotsachtige planeet, LHS 1903, daagt bestaande modellen voor planeetvorming uit.
- Wetenschappers denken dat de planeten in dit stelsel zijn ontstaan via een gasarm proces, waarbij ze één voor één verder van de ster werden gevormd.
Astronomen deden een baanbrekende ontdekking. Ze vonden een ongewoon planetenstelsel op ongeveer 116 lichtjaar van de aarde. Het ongewone stelsel draait rond LHS 1903, een rode dwergster. DIt soort ster is de meest voorkomende ster in ons melkwegstelsel.
Onverwachte planetaire opstelling
Het systeem bevat vier planeten die in een onverwachte volgorde zijn gerangschikt: een rotsachtige planeet die het dichtst bij de ster staat, gevolgd door twee gasreuzen en een rotsachtige planeet die het verst verwijderd is. Dit correleert niet met het typische patroon van het heelal en ons eigen zonnestelsel, waar rotsachtige planeten dichter bij de zon staan en gasreuzen verder weg.
Wetenschappers denken dat deze gebruikelijke opstelling voortkomt uit de vorming van planeten in een schijf van gas en stof rondom een jonge ster. Dicht bij de ster zijn de temperaturen extreem hoog, waardoor water en koolstofdioxide verdampen. Alleen hittebestendige materialen, zoals ijzer en gesteentevormende mineralen, blijven over en klonteren samen tot vaste korrels waaruit rotsachtige planeten ontstaan.
Vorming voorbij de sneeuwgrens
Verder weg van de ster, voorbij de sneeuwgrens waar de temperatuur condensatie mogelijk maakt, groeien ijzige planetaire kernen snel. Zodra een planeet ongeveer tien keer de massa van de aarde bereikt, trekt zijn zwaartekracht enorme hoeveelheden waterstof en helium aan. Dit proces kan leiden tot de vorming van gasreuzen zoals Jupiter of Saturnus.
De ontdekking van LHS 1903, de buitenste rotsachtige planeet in dit stelsel, daagt bestaande theorieën uit. Deze ‘superaarde’, met een straal die ongeveer 1,7 keer zo groot is als die van de aarde, zou volgens conventionele modellen niet mogen bestaan.
Nieuw gasarm vormingsmechanisme
Volgens de onderzoekers is LHS 1903 waarschijnlijk gevormd via een nieuw, gasarm mechanisme. Daarbij ontstaan planeten niet vlak bij de ster, maar verder naar buiten. LHS 1903 zou daardoor miljoenen jaren later zijn gevormd dan zijn binnenste buren, op een moment dat de omliggende schijf al bijna al haar gas en stof had verloren. Daardoor kon de planeet nog maar moeilijk een gasrijke atmosfeer ontwikkelen.
Het ontdekte planetenstelsel laat onderzoekers toe verschillende omgevingen te bestuderen. Toekomstige observaties met telescopen zoals de James Webb-ruimtetelescoop kunnen licht werpen op de samenstelling van de atmosfeer van LHS 1903. Zo krijgen onderzoekers beter inzicht in de processen die de vorming van planeten bepalen.