In het kort

• Europa krijgt te maken met een enorme toename van de schade door bosbranden naarmate de temperaturen stijgen.
• Beheerstrategieën alleen kunnen de gevolgen van hoge CO₂-uitstoot niet compenseren.
• Agressieve brandbestrijding zorgt voor een gevaarlijke ophoping van brandbaar materiaal, wat megabranden nog erger maakt.

Nieuw onderzoek wijst uit dat Europa tegen het einde van de eeuw te maken krijgt met een aanzienlijke toename van de schade door bosbranden. Zelfs bij de meest optimistische klimaatprognoses zal het totale gebied dat door vlammen wordt verwoest naar verwachting met 39 procent toenemen als de huidige beheerstrategieën ongewijzigd blijven.

Deze trend wordt aangedreven door een toename van wind, hitte en droogte, waardoor kleine brandhaarden vaak uitgroeien tot onbeheersbare rampen. In een rampscenario waarin de wereldwijde temperatuur 3,6 graden boven het pre-industriële niveau uitkomt, zou de omvang van de verwoesting bijna verdrievoudigen.

De grenzen van brandbestrijding

Hoewel beter brandbeheer deze gevolgen aanzienlijk kan verminderen, mogelijk met meer dan 70 procent, is het geen volledige oplossing.

Maik Billing, hoofdonderzoeker bij het Potsdam Institute for Climate Impact Research, benadrukt dat investeringen in brandbestrijding weliswaar nuttig zijn, maar geen vervanging kunnen zijn voor brede inspanningen om klimaatverandering tegen te gaan, vooral als de CO₂-uitstoot hoog blijft.

Huidige trends en records

Recente gegevens onderstrepen de urgentie van deze bevindingen. Het huidige brandseizoen lijkt het op twee na zwaarste in de geschiedenis te worden, alleen achter 2022 en 2025.

Enorme branden hebben al meer dan 600.000 hectare in de hele EU verwoest, waarbij landen als Slowakije, Frankrijk en België ongekende brandomvang voor deze periode hebben geregistreerd.

Voorspelling van toekomstig brandweer

In het onderzoek werden de voorspelde gegevens voor 2070–2100 vergeleken met die voor de periode 2000–2030, waarbij ‘brandweer’ werd aangewezen als de belangrijkste katalysator voor verandering. In een scenario waarin de opwarming beperkt blijft tot 1,8 graad, zullen sommige gebieden misschien maar kleine veranderingen zien.

Maar als de temperatuur oploopt tot 3,6 graden, zullen gevaarlijke weerspatronen waarschijnlijk over bijna het hele continent toenemen. Het huidige wereldwijde beleid leidt naar schatting tot een opwarming van zo’n 2,6 graden.

Paradox van brandbestrijding

Uit analyses blijkt dat betere brandbestrijdingscapaciteiten de verbrande gebieden drastisch zouden kunnen verminderen, tot wel 92 procent in koelere scenario’s vergeleken met de huidige mogelijkheden. Maar door het ontstaan van ‘megabranden’ is het lastig om alleen op historische gegevens te vertrouwen.

Bovendien heeft de neiging om sinds de jaren 80 elk klein brandje agressief te blussen onbedoeld de hoeveelheid brandbaar afval op de bosbodem vergroot. Dit heeft tot een paradoxale uitkomst geleid: minder branden in totaal, maar de branden die wel ontstaan zijn veel heviger en onmogelijk te beheersen, zoals te zien was bij de recente evacuaties in Spanje en Frankrijk.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief