In het kort

• Vanaf 22 september verbiedt Nederland alle handel in goederen uit illegale Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever.
• Er staan strafrechtelijke sancties op het importeren, verkopen of faciliteren van deze verboden goederen.
• De algemene aanduiding ‘made in Israel’ maakt het lastig om deze herkomstbeperkingen te handhaven.

Vanaf 22 september voert Nederland een verbod in op de handel in goederen afkomstig uit onwettige Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Dit besluit, dat al in mei werd aangekondigd, volgt op het mislukken van de pogingen van de Europese Unie om een collectief verbod in te stellen. De nieuwe regels verbieden de invoer, aankoop en verkoop van deze goederen, en verbieden ook tussenpersonen die deze handel mogelijk maken. Bovendien worden pogingen om deze wettelijke beperkingen te omzeilen beschouwd als strafbare feiten. Dat meldt NU.

Juridisch standpunt

De Nederlandse regering stelt dat deze nederzettingen op bezet Palestijns grondgebied in strijd zijn met het internationaal recht. Door de handel af te snijden, wil Nederland ervoor zorgen dat het deze illegale bezettingen niet financieel ondersteunt of in stand houdt. Hiermee behoort Nederland tot een klein aantal EU-landen dat zelfstandig actie onderneemt, net zoals België onlangs besloot een eigen importverbod in te voeren nadat de Europese Commissie er niet in slaagde een consensus te bereiken. Hoewel de EU-ministers van Buitenlandse Zaken onlangs hebben afgesproken om een voorstel voor een EU-breed verbod verder uit te werken, blijft een definitief akkoord op korte termijn onwaarschijnlijk, omdat daarvoor unanieme steun van alle lidstaten nodig is.

Verboden gebieden

Deze verboden nederzettingen zijn gemeenschappen die door Israëlische burgers zijn gesticht in de bezette Westelijke Jordaanoever. Zowel de Europese Unie als het Internationaal Gerechtshof, dat zich in 2024 over deze kwestie heeft uitgesproken, beschouwen de Israëlische bezetting en de daaropvolgende oprichting van deze nederzettingen als illegaal.

Uitdagingen bij handhaving

De beperkingen zullen vooral gevolgen hebben voor de export van landbouwproducten, zoals sesamproducten, granaatappels, avocado’s, dadels en citrusvruchten. De praktische uitvoering van dit verbod stuit echter op flinke hindernissen. De Raad van State uit zijn bezorgdheid over de handhaving. Volgens de Raad krijgen producten uit deze nederzettingen vaak het etiket ‘made in Israel’. Door deze etikettering is het voor douaneambtenaren en importeurs moeilijk om de exacte herkomst van de goederen te controleren. Bewijs van de ngo Global Echo ondersteunt deze zorgen: hieruit blijkt dat minstens 19 procent van de geanalyseerde zendingen met dadels, citrusvruchten en sesampasta eigenlijk uit nederzettingen kwam, ondanks dat ze waren geëtiketteerd als algemene Israëlische producten.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief