In het kort

• Geweld tussen bewoners komt vaak voor in zowel verpleeghuizen als begeleid wonen-instellingen.
• Cognitieve achteruitgang door dementie leidt vaak tot agressief gedrag doordat de impulsbeheersing verstoord raakt.
• Het personeel moet letten op vroege waarschuwingssignalen en gepersonaliseerde zorgplannen gebruiken om risico’s te beperken.

Veel families gaan ervan uit dat verpleeghuizen en begeleid wonen van nature veilige omgevingen zijn voor mensen die constant toezicht nodig hebben. Een gezamenlijk onderzoek met experts van Cornell, Columbia University en Weill Cornell Medicine probeerde echter de werkelijke frequentie van geweld onder bewoners in deze omgevingen in kaart te brengen. Dat meldt Psychology Today.

Hun bevindingen, die in detail zijn beschreven in JAMA Network Open, lieten zien dat ongeveer 15 procent van de mensen in 14 instellingen voor begeleid wonen in New York in de loop van een maand te maken kreeg met seksuele, fysieke of verbale vijandigheid van medebewoners. Dit komt overeen met gegevens uit verpleeghuizen, waar bijna 20 procent van de bewoners maandelijks met soortgelijke conflicten te maken heeft.

Onverwachte trends in de woonzorg

De consistentie van deze cijfers kwam voor de onderzoekers als een verrassing. Ze hadden verwacht dat de grotere zelfstandigheid en persoonlijke ruimte die je meestal in begeleid wonen aantreft, de kans op conflicten zou verminderen in vergelijking met de meer restrictieve verpleeghuizen. In plaats daarvan wijzen de gegevens erop dat agressie tussen mensen een wijdverbreid probleem is in alle vormen van langdurige woonzorg. Daarom benadrukte Karl Pillemer dat het belangrijk is dat instellingen risicofactoren in kaart brengen, het personeel gericht opleiden en samenwerken met families om persoonlijke veiligheidsstrategieën op te stellen.

Impact van cognitieve achteruitgang

Cognitieve achteruitgang, met name dementie, speelt een cruciale rol in deze dynamiek. Hoewel verbale ruzies het meest voorkomen, heeft ongeveer 4 tot 5 procent van de bewoners maandelijks te maken met fysiek geweld, waarbij mensen met dementie vaak zowel de dader als het slachtoffer zijn. Dit komt doordat de ziekte de prefrontale cortex beschadigt, het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor impulsbeheersing en rationeel oordeelsvermogen. Als dit gebied niet meer goed werkt, kunnen patiënten moeite hebben om gevoelens van angst of pijn te uiten, waardoor ze hun ongemak uiten via agressief gedrag zoals slaan of schreeuwen. Omgevingsfactoren, zoals lawaai, onbekend personeel of drukke ruimtes, zijn vaak de aanleiding voor deze voorvallen.

Vroege waarschuwingssignalen herkennen

Meestal gaan ernstige confrontaties gepaard met herkenbare waarschuwingssignalen. Denk bijvoorbeeld aan een geschiedenis van geweld tegen medewerkers, veelvuldige wisselingen van kamergenoten of eerdere waarschuwingen van familieleden over grillig gedrag. Om dit tegen te gaan, hebben onderzoekers trainingsmodules ontwikkeld om het personeel te helpen deze signalen vroeg te herkennen. Deskundigen raden bovendien aan om zorgplannen op maat te maken waarin de specifieke triggers voor elke persoon worden benadrukt, en om bewoners met een hoog risico dichter bij de verpleegposten te plaatsen voor beter toezicht.

Strategieën voor risicobeperking en toezicht

Extra veiligheidsmaatregelen zijn onder meer het herschikken van zitplaatsen of kamerindelingen om personen die met elkaar in conflict zijn uit elkaar te houden, en het prioriteren van gespecialiseerde de-escalatietraining voor medewerkers. Verder worden instellingen aangemoedigd om meldingen van familieleden te beschouwen als essentiële klinische gegevens in plaats van louter klachten. Omdat geweld tussen bewoners vaker voorkomt dan algemeen wordt aangenomen, moeten families proactief informeren naar de aanpak van een instelling op het gebied van agressiebeheer, de trainingsprotocollen voor het personeel en hoe snel er wordt gereageerd op gemelde risico’s.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief